Ὁδοί κ΄ ᾠδές

Tη γοητευτική μουσική εμπειρία του με τη Συμφωνική του Λος Αντζελες αλλά και τη δυσάρεστη περιπέτειά του με την Paramount αφηγείται ο Μάνος Χατζιδάκις στις σημειώσεις του αλλά και στις επιστολές προς τον φίλο του σκηνοθέτη Δημήτρη Βερνίκο, στον οποίο οφείλουμε την ταινία-ντοκουμέντο για τη ζωή και το έργο του συνθέτη, «Είδωλο στον καθρέφτη».

«Το 1968 το Χόλιγουντ ζούσε την επανάσταση των λουλουδιών, με πολλά παραισθησιογόνα, με αρκετή διστακτική ερωτική ελευθερία και με μια εφημερίδα εβδομαδιαία, τη “Free Press”, που την πουλούσαν με φανατισμό εθελοντικά νέοι στα πεζοδρόμια της Sunset Strip», αφηγούνταν ο Χατζιδάκις όταν είχε πλέον επιστρέψει στην Ελλάδα. «Τον ίδιο καιρό η Paramount γύριζε ένα φιλόδοξο ποιητικό γουέστερν με σκηνοθέτη έναν Καναδό, τον Narizzano, με πρωταγωνιστές έναν Αγγλο, τον Terence Stamp, κι έναν Μεξικανό, τον Ricardo Montalban, και συνθέτη έναν Ελληνα, εμένα. Τότε ήταν που ξενάγησα και φιλοξένησα στην Paramount τους Bee Gees, ενώ κάτω στην εβραϊκή συνοικία οι H.P. Lovecraft τραγουδούσαν το “Μεθυσμένο καράβι” του Ρεμπό. Μέσα σ’ αυτό το μεθυστικό πανηγύρι προσπάθησα να ξεπεράσω σε ομορφιά τον Terence Stamp κι έγραψα αυτή τη μουσική του “Blue”».

Ορφέας το 1965

BG_Hatzidakis_img181

«Σήμερα κάναμε την τοποθέτηση των οργάνων και είναι να τα χάνεις. Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένος με το πώς δουλεύω εδώ. Η ορχήστρα θα είναι η Συμφωνική του Λος Αντζελες και σολίστας θα είναι ο Laurindo Almeinda».

«Ο Narizzano μού έλεγε πως η φήμη της μουσικής του “Blue” έχει περάσει σ’ όλες τις εταιρείες του Χόλιγουντ…», γράφει στο τέλος του ίδιου μήνα. «Ομως η πιο ζωντανή διαφήμισή μου είναι οι μουσικοί της Συμφωνικής του Λος Αντζελες… στο τέλος όλοι οι μουσικοί με χειροκροτήσανε και πέρασε ένας ένας να με χαιρετήσουν». Και αλλού: «Εδώ όλοι λένε πως πρόκειται να κερδίσω το Oscar την επόμενη χρονιά. Καλό θα ήταν για να μην ακούω πια το “Never on Sunday” σαν το μοναδικό credit μου στον κινηματογράφο».

Ζώντας άπληστα τον κοσμοπολιτισμό που του προσφέρει η ζωή στην αμερικανική μεγαλούπολη, ο Χατζιδάκις καταγράφει τον ενθουσιασμό του από μια συναυλία των Blood, Sweat and Tears, αλλά και τη θλίψη του για τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Παράλληλα προσπαθεί να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του Χόλιγουντ, που γίνονται όλο και πιο πιεστικές:

«Είμαι σε δίλημμα με την καινούρια ταινία που μου προτείνει ο Judd Bernard, ο παραγωγός του “Blue”, το “Fade Ιn”», γράφει την άνοιξη του 1968. «Δεν θέλω να το κάνω. Αν στο μεταξύ τελειώσει η υπόθεση με την MGM, θα τ’ αποφύγω, αλλιώς θα αναγκαστώ να το κάνω. (…) Το Hollywood είναι σκληρό».

Και η δική του ανεξαρτησία δεν του ταιριάζει. Ετσι τα επόμενα σχέδια μετά το «Blue» ναυαγούν επεισοδιακά: «Πέρασα πολλά, απίθανα σε πρωτοτυπία και γκανγκστερισμό», γράφει τελικά ο Χατζιδάκις τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου. «Paramount τέλος… θέλουν δούλους και όχι βασιλικές εξοχότητες σαν την αφεντιά μου… πολύ τους έπεφτα από την αρχή… είμαι αποφασισμένος να μη γιορτάσω καμία στενοχώρια μου». «Σε φάγανε», του λέει ο Η. Καζάν σε μια συνάντησή τους εκείνες τις μέρες. «Κάνεις λάθος. Απλά έχασα προς το παρόν», του απάντησε ο συνθέτης.

R-3293685-1324334757.jpeg

Ακριβώς μισός αιώνας συμπληρώθηκε το 2015 από την κυκλοφορία του «Χαμόγελου της Τζοκόντας», που ηχογραφήθηκε επίσης στις ΗΠΑ και μάλιστα με παραγωγό τον Κουίνσι Τζόουνς, και θα το ακούσουμε επίσης στις 27 και 28 του μηνός στο Μέγαρο Μουσικής. Με την ευκαιρία θα εκδοθεί σε cd η στερεοφωνική εγγραφή του έργου, όπως είχε αποτυπωθεί μόνο στην αμερικανική έκδοσή του από το original stereo master, το οποίο εστάλη μόλις πρόσφατα από τις ΗΠΑ. Η έκδοση αυτή θα περιέχεται σε συλλεκτική κασετίνα μαζί με ακόμη έναν ψηφιακό δίσκο-ντοκουμέντο, όπου ο Χατζιδάκις παίζει στο πιάνο έξι από τα θέματα του έργου στην πρωτότυπη ηχογράφησή τους.

Στην αρχή της δεκαετίας του ’60, μερικές από τις συνθέσεις του «Χαμόγελου της Τζοκόντας» προορίζονταν να γίνουν τραγούδια για τη Γαλλίδα τραγουδίστρια Ζακλίν Ντανό. Οταν αυτό δεν έγινε, ο συνθέτης τις περιέλαβε σ’ ένα ορχηστρικό έργο που είχε ως αφορμή ένα περιστατικό στην 5η Λεωφόρο του Μανχάταν. Το ιστορεί ο ίδιος στο εσώφυλλο του δίσκου:

«Σε μια παρέλαση στη Νέα Υόρκη, με μουσικές, με χρώματα και πλημμυρισμένη από κόσμο την 5η Λεωφόρο, βρισκόμουν μια Κυριακή απόγευμα το φθινόπωρο του 1963, όταν συνάντησα μια γυναικούλα να περπατάει μοναχή με μιαν απελπισμένη αδιαφορία για ό,τι συνέβαινε γύρω της, χωρίς κανείς να την προσέχη, χωρίς κανέναν να προσέχη, μόνη έρημη μες στο άγνωστο πλήθος που την σκουντούσε, την προσπερνούσε ανυποψίαστο, εχθρικό, αφήνοντάς την να πνιγή μες στη βαθειά πλημμύρα της λεωφόρου, μέσα στη θάλασσα που ακολουθούσε, μέσα στ’ αγέρι που άρχισε να φυσά».

Ο Χατζιδάκις γράφει ότι προσπάθησε να την ακολουθήσει «μα η μεγάλη μαύρη θάλασσα του κόσμου την είχε καταπιεί». Ετσι βρέθηκε «έξω από το βιβλιοπωλείο του Ριτζιόλι», όπου είδε στη βιτρίνα ένα βιβλίο για τον Ντα Βίντσι, «με την Τζοκόντα στο εξώφυλλό του να μου χαμογελά απίθανα αινιγματικά, αυτόματα μεγεθυσμένη όσο η γυναίκα που χάθηκε στο δρόμο».

Φωτό Κωνσταντίνος Μάνος, 1961, Πέμπτη Λεωφόρος

32738516_265785690489189_5619060830948556800_n

Αυτά τα δυο «μπερδεύτηκαν περίεργα» μέσα του, «μαζί μ’ ένα εξαίσιο θέμα του Βιβάλντι», που είχε ακούσει λίγες μέρες πριν. Στο έργο υπάρχουν κι άλλοι φανταστικοί ήρωες, όπως η κοντέσα Εστερχάζι. Ενα άλλο κομμάτι είναι αφιερωμένο στον «Κύριο Νολλ», γόνο επιχειρηματικής οικογένειας και φίλο του Χατζιδάκι, που κάθε μέρα ρίσκαρε τη ζωή του με γρήγορα αυτοκίνητα. Πολλά χρόνια μετά, ο συνθέτης πρότεινε στον Νίκο Γκάτσο να γράψει στίχους για τα μουσικά θέματα της «Τζοκόντας».

maxresdefault

Άρθρο: Ο Χατζιδάκις, το «Blue» και το Χόλιγουντ
http://www.kathimerini.gr/837575/article/politismos/moysikh/o-xatzidakis-to-blue-kai-to-xoligoynt

Φωτό: https://www.manoshadjidakis.com/photos-videos/

To Χαμόγελο Της Τζοκόντας [50th Anniversary Edition]
https://www.youtube.com/watch?v=OV69C4E2yLw

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s